Intención

Esta bitácora está dedicada a los alumnos con necesidades educativas especiales, sobre todo a los alumnos con discapacidad motora (parálisis cerebral, espina bífida, distrofia muscular,....); en términos de hoy, a los alumnos con diversidad funcional. También proporciona recursos para la intervención en alumnos discapacitados motóricos (principalmente con parálisis cerebral) y opiniones o noticias sobre temas educativos. Es decir: nos preocupa y nos ocupa la educación inclusiva.

Decía Carl Rogers, padre de la psicología existencial humanista, refiriéndose a la empatía, que ésta es como ponerse los zapatos del otro y hacer un buen trecho del camino. Esta bitácora pretende, también, ponerse esos zapatos.

Por otra parte, tenemos el convencimiento de que:

- La accesibilidad e inclusividad del contexto aumenta o disminuye la diferencia entre capacidad y rendimiento y hace que la persona sea más o menos discapacitada. Diseñemos contextos inclusivos.

- Una persona es más o menos competente dependiendo de cómo esté configurado su escenario vital y sus diferentes contextos. La discapacidad está en los contextos, no en las personas.

- Lo peor de una discapacidad no son los inconvenientes físicos que produce, sino la posible ausencia de bienestar psicológico y estar próximo a la exclusión social o ya inmerso en ella.

- Ningún sistema educativo se puede considerar de calidad si no tiene una respuesta para atender a la diversidad.

- El mundo está diseñado por personas sin discapacidad para personas sin discapacidad, por eso podemos afirmar que la discapacidad se construye socialmente. No contribuyamos a esto y hagamos una sociedad inclusiva.

- La institucionalización de la discapacidad es solo la materialización indeseable del principal objetivo de una sociedad excluyente.

- Para los padres: Los logros de los hijos se construyen sobre las expectativas de los padres.

_________________________________________________Javier Martín Betanzos

IMPORTANTE

IMPORTANTE

AVISO

Estimados lectores, os habréis percatado de que la mayoría de enlaces del blog no funcionan. Esto se debe al cambio que sites.google llevó a cabo en este sitio, que era donde estaban alojados los archivos (sobre todo *pdf). He recuperado los archivos, pero los enlaces seguirán sin funcionar. Si están interesados en ellos, tendrán que acceder través de estos dos enlaces y buscarlos de forma manual y solicitarme que comparta los archivos Enlace 1 y Enlace 2 Siento los problemas ocasionados. Javier Martín Betanzos

Mostrando entradas con la etiqueta diversidad funcional en la literatura. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta diversidad funcional en la literatura. Mostrar todas las entradas

martes, 26 de septiembre de 2023

Literatura e discapacidade: Non máis aló das nubes

 

Composición fotográfica co libro obxecto deste artigo

―Mamá... Que é a normalidade?

―Un agocho cheo de xente rara!

Mafalda pregunta á súa nai.

Quino

Hai algún tempo que non escribo ningún artigo en galego na bitácora. Coido que esta é unha boa ocasión. O próximo día 28 ás 20 horas presento na Coruña en Portas Ártabras (r/ Sinagoga, 22) a novela Non máis aló das nubes editada por Medulia Editorial. E que ten que ver este evento cos tópicos habituais que publico? Pois bastante.

Non máis aló das nubes é unha novela da vida cotiá tratada dun xeito orixinal e sen personaxes arquetípicos ou, alomenos, con personaxes non habituais. Trátase dunha muller de certa idade á que seus fillos pretenden incapacitar debido ao manexo dispendioso da súa facenda, dun mozo informático cun desenvolvemento non neurotípico, dunha rapaza con problemas motores e dun mozo cun perfil cognitivo non normal e con intereses moi limitados. Xuntos forman o grupo de lectura FUCA. Preocupados pola accesibilidade universal, exhiben un comportamento sospeitoso para a policía, polo que algúns membros do grupo son detidos por esta.

Os personaxes da novela actúan dunha maneira estraña, pero as súas accións, que se caracterizan por unha rara lóxica, solucionan ou crean novos problemas que, en ocasións, provocan un sorriso ou unha gargallada. O ton da novela está impregnado de trazos característicos fortemente marcados pola ironía ou, mesmo, o sarcasmo, pero tamén hai momentos tinguidos de certo dramatismo. Se falásemos dunha obra teatral sería unha traxicomedia, sen dúbida.

Toda a novela é unha escusa para suscitar o problema dunha sociedade que segrega, dunhas persoas que voluntariamente se saen da ringleira ou que son guindadas sen ningún miramento do grupo normativo cara a un abismo aterrecedor.

Fragmento I

―Tes que axudarme en Matemáticas e Informática.

Un flash chegou a Félix en forma de idea repentina, liberadora, case mesiánica. Pasoulle sen pensalo e viu a oportunidade de que aqueles bocadillos que nunca comeu fosen vingados cunha xustiza axeitada e saísen da impunidade como nunha epifanía triunfal. Curiosamente, coa vinganza desapareceu o medo que lle tiña a aquel ser badoco e cruel.

―Devólveme os bocadillos —espetou Félix sen pestanexar e, por suposto, sen miralo.

―Que dis? Es un puto friki!

―Devólveme os bocadillos ou non contes comigo.

―Ti estás p’alá. Como vou devolverche os bocadillos?

Mosquera, unha mole impoñente, saíu bufiñando e meneando a cabeza e as mans nun xesto mesturado de negación e sorpresa. Non podía crer o que lle acababa de esixir aquel rapaz rariño.

―Quéroos con queixo e anchoas e que ninguén se meta comigo―, precisou Félix en voz alta, pero sen berrar.

Despois dunha gran satisfacción, aínda que pouco exteriorizada, experimentou outros episodios semellantes. Non obstante, Félix tivo dificultades con calquera discurso que non se expresase en linguaxe literal.

Fragmento II

Constanza sentía certa afinidade coas persoas diferentes. Persoas con algunha discapacidade, persoas maiores con deterioración física e cognitiva, cos marxinados, cos pobres de solemnidade ou cos esmoleiros desleixados e anónimos. Ela intuía que esa actitude súa era interpretada pola súa familia e polos membros da sociedade á que pertencía como unha rareza ou, cando menos, unha calidade próxima a unha incipiente tolemia. «Eles pensan na miña tolemia e eu penso na súa burremia, que é moito peor». Pero ela razoaba que este proceder seu era o resultado dunha personalidade diferente, da súa propensión a saírse da fila e de non formar parte de ningunha coreografía. Agora estaba nunha época da súa vida que os demais, os de fóra do seu círculo, compararían á dun vello can bourado e triste que se retira a un curruncho a lamber as súas feridas e a rumiar o seu destino. Pero estaba segura de que ela non sería unha vella das que se aburren chorando e rezando nunha escena que acaba por formar parte dun rito mortuorio, dun introito que se sabe decisivo. Ela era unha muller refinada e brava ao mesmo tempo.

Enlace ao sitio web do autor con información sobre a novela.

jueves, 23 de agosto de 2018

Calzando zapatos ajenos


  El autor de este blog y de "No creas lo que tus ojos te dicen" con Manuel Ferrero, autor de "El reino de los mil escalones"
Atticus Finch es el protagonista de Matar a un ruiseñor, la novela de Harper Lee. Algunos leeríais el libro, otros veríais la película o ambas cosas. En cualquier caso son clásicos que no envejecen. ¿Por qué estoy escribiendo sobre este tema si entre los tópicos de esta bitácora no se encuentra esta posibilidad? Pues por varias razones. Una de ellas es porque es una bildungsroman  y soy un gran admirador de este tipo de novelas. En mi caso he escrito dos novelas y tienen algo o mucho para encuadrarlas entre las novelas de aprendizaje.
Es una excusa para resumir una de esas novelas (No creas lo que tus ojos te dicen) en una entrevista que me hizo Déborah M. Labrador para la revista Discapnet. La entrevista para mí es importante porque resumo mi concepto de educación inclusiva.
Volviendo a lo que exponía al principio, Atticus Finch (en la película interpretado por Gregory Peck) lanza esta perla de frase: “Nunca conoces a una persona hasta que no has llevado sus zapatos y caminado con ellos”. Este mismo pensamiento fue recogido por el psicólogo humanista encuadrado en la corriente de la terapia centrada en el cliente Carl Rogers para definir la empatía. Algo que, para mi punto de vista, es totalmente imprescindible, antes que la formación o los recursos me atrevería a decir, para cualquier persona que abrace la causa de la inclusión social y educativa.
Toda esta larga introducción la he creído necesaria para que se comprenda cuál es mi intención. Este pensamiento ajeno y otros míos definen esa intención no solo de este blog, sino que, modestamente, creo debe guiar la inclusión de todos los alumnos en el sistema educativo ordinario.
Entrevista:
La novela narra las adversidades y experiencias de un joven con parálisis cerebral, Lucas Dancauce. La trama narrada en primera persona nos acerca el pensar y sentir de Lucas, quién ha de derribar barreras y superar dificultades según va creciendo, y donde no siempre se encuentra con el apoyo de los demás.
Destacan en el libro los entornos familiares, educativos, y de la sociedad en general. ¿Realmente es nuestra sociedad tan tolerante e igualitaria cómo debería?
Hemos querido responder a esta y otras cuestiones de la mano del autor del libro, Javier Martín Betanzos, quien nos ha atendido amablemente hablando de su novela y su experiencia personal.
¿Cómo eligió el título? ¿Va por el camino del refrán "las apariencias engañan"?
Pensé en varios títulos. Pero recordé el valor que para las personas con diversidad funcional tiene el hecho de no ponerse límites. Muchas veces es el entorno el que se encarga de recordarte tus limitaciones, reales o imaginarias.
Pedí prestada una conversación de Juan Salvador Gaviota de Richard Bach. Fue un librito, digo librito en el sentido de su extensión, de culto en los años setenta. Su significado está en relación con la voluntad y el poder de superación. Concretamente en el libro se puede leer: No creas lo que tus ojos te dicen. Sólo muestran limitaciones. Mira con tu entendimiento, descubre lo que ya sabes, y hallarás la manera de volar.
La historia gira en torno a la vida de un adolescente con discapacidad, tema del que usted tiene experiencia dada su profesión como docente, ¿puede explicarnos un poco más en qué ha consistido su trayectoria profesional y que le hizo querer mostrar una parte de esa vida a través de este libro?
Los últimos años de mi vida profesional, la mitad, ha estado dedicada a trabajar con alumnos con necesidades diferentes a las de la mayoría. Al decir esto no me refiero a las capacidades, sino a la manera de saltarnos esos límites de que hablábamos.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...